TYPOWE POSTAWY WOBEC DZIEŁ SZTUKI CZ. II

Między tymi tak jaskrawo zaznaczonymi postawami typowymi wobec dzieł sztuki, istnieją postawy mniej lub bardziej pośrednie i niewyraźne, jednak opisane dwie uważać można za postawy typowe, zasadnicze i „czyste”. Inna sprawa, czy postawy te są typowe w sensie pewnej ustabilizowanej (w dodatku wrodzonej) struktury psychicznej. Pewne dane zdają się wskazywać, że do czynienia mamy tu raczej z typami dość nietrwałymi i zmiennymi.. Wyrazistość takiego lub innego typu postaw estetycznych zależy- przede wszystkim od kultury danej osoby, w szczególności od poziomu i rodzaju jej wykształcenia ogólnego i w zakresie wiedzy o sztuce, od zasobu i jakości doświadczenia życiowego i od bie– żącego stanu kłopotów osobistych i potrzeb. Ogólnie rzecz biorąc, im mniej wykształcenia (zwłaszcza z zakresu sztuki danego rodzaju), tym łatwiej – widzowi, słuchaczowi – wczuwać się nie- refleksyjnie w losy bohaterów.

Zachodzi też prawdopodobnie korelacja między typem konsty-. tucjonalnym (w sensie Kretschmerowskim) a typem postawy estetycznej. Chłodny, krytyczny, refleksyjny bywa raczej schizote- mik: nastrojowy, łatwo wczuwający się i uczuciowy, a nawet sentymentalny bywa cyklotymik. Przypuszczalnie podobne związki zachodzą między typami antropologicznymi a estetycznymi, w dalszej mierze również między typami zawodowymi a postawą estetyczną. Sprawy te wymagają badań.

Niezależnie od nich, coraz bardziej aktualny w psychologii przeżyć estetycznych staje się problem rozumienia dzieł sztuki. A zatem, problem intelektualnych składników i ich uzależnień.. Kto mówił czy pisał o „oczyszczaniu” przez sztukę, o wczuwaniu, się, o kontemplacji estetycznej, o typach postaw w ich obrębie,, akcentował wprost lub pośrednio rolę uczuć w przeżyciach estetycznych wobec zjawisk przyrody bądź wobec dzieł sztuki. Natomiast, kto mówi o rozumieniu, na planie pierwszym zauważa rozum, tj. zdolności i czynności poznawcze. Bez wątpienia jedno- i drugie, tj. uczucia i rozum, są tu ważne. Trzeba więc również-: spojrzeć na przeżycia estetyczne od strony intelektualnej. Jest to potrzebne tym bardziej, im bardziej doceniamy współudział kształcenia w wychowaniu estetycznym: kształcenia, jako przekazywania wiedzy odpowiedniej do dzieł sztuki, z którymi stykamy- młodzież lub do której uprawiania praktycznie ją zaprawiamy np. przez śpiew, taniec, rysunki itp.

Rzecz wymaga potraktowania na szerokiej platformie w związku z problematyką recepcji kultury. Wychowanie estetyczne stanowi bowiem jedną z istotnych form świadomego przygotowania do recepcji kultury.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *